Produkcja rolna - Agroturystyka

Turystyka wiejska i agroturystyka, jako formy pozarolniczej działalności gospodarczej na obszarach wiejskich cieszą się coraz większą popularnością, zarówno w Polsce jak i w krajach Unii Europejskiej.

Ich rozwój jest szansą na wykorzystanie wiejskiej przestrzeni i infrastruktury oraz pozyskanie dodatkowych przychodów. Oferta usług agroturystycznych skierowana jest przede wszystkim do mieszkańców dużych miast, którzy poszukują bliższego kontaktu z naturą, spokoju, ciszy, zwolnienia tempa życia przy równoczesnym wzroście aktywności ruchowej, kontaktów międzyludzkich opartych na życzliwości i więzach rodzinnych. Wypoczynek na wsi daje możliwość uczestnictwa w codziennym życiu i zajęciach jej mieszkańców, korzystania z produktów żywnościowych gospodarstwa rolnego, a także świadczonych w nim usług.

• Agroturystyka a urzędy skarbowe
• Agroturystyczne przepisy
• Wsparcie agroturystyki i turystyki wiejskiej w PROW 2007-2013

Turystyka wiejska nie jest pojęciem równoznacznym z agroturystyką, aczkolwiek pojęcia te dość mocno się zazębiają. Na ogół turystyka wiejska, oprócz ukazania produkcji roślinnej, zwierzęcej i przetwórstwa, obejmuje także inne rodzaje działalności ludzkiej, które wiążą się z życiem na wsi, jej kulturą, religią, obyczajami. Pojęcie agroturystyka jest rozumiane jako forma wypoczynku realizowana na terenach wiejskich o charakterze rolniczym, wykorzystująca bazę noclegową i warunki do rekreacji związane z gospodarstwem rolnym i jego otoczeniem.

Agroturystyka spełnia wiele funkcji o dużym znaczeniu zarówno dla ludności miejskiej jak i wiejskiej. Do najczęściej wyodrębnianych grup zalicza się:

• Socjopsychologiczne - związane ze zwiększeniem szacunku do społeczności wiejskiej, możliwością kontaktu z jej tradycyjnym stylem życia oraz wzajemnego przenikania się kultur miejskiej i wiejskiej.
• Ekonomiczne – są związane z pozyskiwaniem nowych źródeł dochodu oraz motywacją do dalszego rozwoju gospodarstw rolnych.
• Środowiskowe – związane z ochroną i dbałością o środowisko naturalne wsi:

W ujęciu rodzajowym funkcje agroturystyki można przedstawić jako:

• pozyskiwanie dodatkowych źródeł dochodów dla rolników,
• pozyskiwanie dodatkowych dochodów dla budżetów lokalnych,
• rozwój lokalnej infrastruktury (zaopatrzenie w wodę, kanalizacja, oczyszczanie ścieków, drogi, transport publiczny),
• tworzenie dodatkowych miejsc pracy,
• podwyższenie kwalifikacji, zdobywanie nowych umiejętności, poszerzanie wiedzy,
• przeciwdziałanie masowemu odpływowi ludności z terenów wiejskich,
• rozbudowa i modernizacja zasobów mieszkaniowych rolników,
• możliwość ożywienia wiejskich tradycji, które sprzyjają zachowaniu dziedzictwa kulturowego,
• rozszerzeniem rynków zbytu na produkty rolne.

Typy gospodarstw agroturystycznych

Typ U – gospodarstwa uniwersalne (wszechstronne). Na ich terenie powinna być prowadzona produkcja zwierzęca, powinny być uprawiane rośliny zbożowe i okopowe, znajdować się łąki i pastwiska, jak również być wyznaczony teren do gier i zabaw, miejsce na ognisko i grill. Budynek mieszkalny powinien być wyposażony w sieć wodociągową i kanalizacyjną i oferować turystom od 3 do 5 pokoi dla 10 osób lub samodzielne mieszkanie wczasowe czy domek dla 5-10 osób. Niezbędny jest odpowiedni sprzęt turystyczny, dostęp do terenów leśnych i wód powierzchniowych oraz parking. Ważne jest by część turystyczna była oddzielona od części gospodarczej.

Typ D – gospodarstwa dla rodzin z małymi dziećmi. Powinny być wyposażenie w place zabaw, baseniki dla dzieci, zabawki, sprzęt sportowo-rekreacyjny, zadbać o różnorodność zwierząt gospodarskich i bezpieczny do nich dostęp oraz organizację imprez, które angażowałby się całe rodziny. Gospodarstwa tego typu powinny być przygotowane na przyjęcie dzieci w różnym wieku oraz dysponować pomieszczeniami, w których w razie niesprzyjających warunków atmosferycznych, dzieci będą mogły spędzać czas.

Typ N – gospodarstwa dla osób niepełnosprawnych. Muszą być dostosowane do wymagań tych osób, a więc należy zadbać o: wyeliminowanie barier architektonicznych, wyznaczenie powierzchni komunikacyjnych umożliwiających poruszanie się wózkiem inwalidzkim, stosowanie sygnalizacji świetlnych i dźwiękowych dla osób niedowidzących i niedosłyszących, współpracę w wolontariuszami.

Typ S – gospodarstwa dla osób w podeszłym wieku. Turyści odwiedzający tego typu gospodarstwa oczekują najczęściej: ciszy i spokoju, zapewniania pomocy medycznej, odpowiedniego przystosowania domu i ogrodu (wygodnych łóżek, foteli, osobnych wejść do budynku, siedzisk przed domem), specjalnych posiłków, bogatego programu spędzania wolnego czasu.

Agroturystyka jako jedna z koncepcji wielofunkcyjnego rozwoju obszarów wiejskich

Przemiany systemowo-ustrojowe zapoczątkowane w naszym kraju po 1989 roku oraz związany z nimi kryzys w sektorze rolniczym spowodowały osłabienie kondycji finansowej indywidualnych gospodarstw rolnych. Ich rozdrobnienie, słabe wyposażenie, trudności w ich powiększaniu i modernizacji spowodowane brakiem kapitału, produkcja oparta na starych technologiach, niski poziom wykształcenia rolników oraz problem bezrobocia na wsi – to główne czynniki hamujące nowe procesy gospodarcze tym sektorze. Szansą na poprawę takiego stanu rzeczy jest przejmowanie przez wieś nowych funkcji czyli stwarzanie możliwości pracy poza gospodarstwem rolnym, poza rolnictwem. Koncepcja wielofunkcyjnego rozwoju obszarów wiejskich polega na tworzeniu nowych miejsc pracy w dziedzinach takich jak, przetwórstwo rolno-spożywcze, szeroko rozumiana obsługa rolnictwa, drobna produkcja, handel, usługi dla ludności, a więc na płaszczyznach nie związanych bezpośrednio z rolnictwem. Jedną z jej form może być agroturystyka i turystyka wiejska – dziedziny, które nie tylko zwiększają zatrudnienie i dochody, ale pozwalają również na uruchomienie i wykorzystanie zasobów gospodarstwa rolnego oraz walorów wsi. Stymulują one także rozwój społeczny oraz wpływają na integrację środowiska wiejskiego i wzrost współpracy w realizacji przedsięwzięć agroturystycznych i samorządności lokalnej. Poczucie lokalnego patriotyzmu wpływa korzystnie na wzrost zainteresowania o miejscowe zabytki architektury, rzemiosło, sztukę, tradycje czy kuchnię regionalną, co sprzyja podtrzymaniu dziedzictwa kulturowego.

Działalność agroturystyczna jako jedna z form pozarolniczej działalności gospodarczej zdobywa w Polsce coraz większe grono zwolenników, choć napotyka również na wiele barier, utrudniających jej rozwój. Brak systemu promocji i dystrybucji produktu agroturystycznego i środków na sfinansowanie przedsięwzięć agroturystycznych, a także sprzyjających zasad kredytowania oraz nieznajomość przepisów prawnych to najważniejsze z nich. Jej rozwojowi nie sprzyja także niestabilność polityczno-ekonomiczna oraz obniżający się poziom bezpieczeństwa osobistego, które rzutują przede wszystkim na ograniczenie popytu zagranicznego. Wpływa ona niekorzystnie również na potencjalnych usługodawców, budząc w nich wątpliwości co do trwałości tej formy wypoczynku i zwiększając ryzyko ewentualnych inwestycji.

Uwarunkowania prawne

Ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz.U. z 2006 r., nr 171, poz. 1225) w myśl której gospodarstwo agroturystyczne przygotowujące posiłki dla gości jest zakładem żywienia zbiorowego i podlega obowiązkowi rejestracji oraz zatwierdzenia przez właściwego państwowego powiatowego inspektora sanitarnego. Ponadto musi ono spełniać wymagania higieniczne określone w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady WE nr 852/2004 z dnia 19 kwietnia 2004 r.

Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jednolity Dz.U. z 2007 r., nr 155, poz.1095 z późniejszymi zmianami), w której art. 3 stanowi, że przepisów tej ustawy nie stosuje się w przypadku wynajmowania pokoi przez rolników, sprzedaży posiłków oraz świadczenie w gospodarstwie rolnym innych usług związanych z obsługą turystów.

Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2004 r, nr 54, poz. 535 z późniejszymi zmianami) w myśli którego podatek od towarów i usług dotyczy także osób świadczących usługi agroturystyczne. Na podstawie art. 113 ust. 1 od podatku zwalnia się podatników, u których wartość sprzedaży opodatkowanej nie przekroczyła w poprzednim roku podatkowej kwoty 50 000 tys. zł. Do wartości sprzedaży nie wlicza się kwoty podatku.

Ustawa z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz.U. z 1998 r, nr 144, poz. 930 z późniejszymi zmianami), reguluje ona opodatkowane zryczałtowanym podatkiem dochodowym niektóre dochody uzyskane przez osoby fizyczne prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą lub osiągające przychody z tytułu umowy najmu, podnajmu, dzierżawy, jeżeli nie są one zawierane w ramach pozarolniczej działalności gospodarczej.

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 roku o usługach turystycznych (tekst jednolity Dz.U. z 2004 r., nr 223, poz. 2268 z późniejszymi zmianami), zgodnie z art. 35 usługi hotelarskie mogą być świadczone również w innych obiektach (do których zalicza się m.in. pokoje wynajmowane przez rolników i miejsca na ustawianie namiotów w prowadzonych przez nich gospodarstwach rolnych), jeżeli spełniają one minimalne wymagania co do wyposażenia, sanitarne, przeciwpożarowe i inne określone odrębnymi przepisami. Ponadto art. 39 określa, że rolnik zamierzający świadczyć usługi hotelarskie w gospodarstwie rolnym jest zobowiązany do zgłoszenia obiektu do ewidencji prowadzonej przez wójta właściwego ze względu na miejsce jego położenia.

Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jednolity Dz.U. z 2006 r., nr 121, poz. 844 z późniejszymi zmianami), zgodnie z którą jeśli liczba pokoi wynajmowanych turystom w danym gospodarstwie nie przekracza 5, to zostało ono wyłączone z pojęcia działalności gospodarczej. Pokoje takie ulegają opodatkowaniu tak, jak pomieszczenia mieszkalne.

Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (tekst jednolity Dz.U. z 2000 r., nr 14, poz.. 176 z późniejszymi zmianami), w myśl art. 21 zwalnia się z podatku dochodowego od osób fizycznych dochody uzyskane z wynajmu pokoi gościnnych, w budynkach mieszkalnych położonych na terenach wiejskich w gospodarstwie rolnym, osobom przebywającym na wypoczynku oraz dochody uzyskane z tytułu wyżywienia tych osób, jeżeli liczba wynajmowanych pokoi nie przekracza 5.

Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jednolity Dz.U. z 2008 r., nr 50, poz. 291), zgodnie z art. 5a rolnik podlegający ubezpieczeniu w pełnym zakresie nieprzerwanie przez 3 lata, rozpoczynający prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej, nadal podlega temu ubezpieczeniu (KRUS) jeśli spełni określone w nim warunki

Środki z Unii Europejskiej wspierające działalność agroturystyczną

Zgodnie z budżetem Unii Europejskiej na lata 2007-2013 rolnicy planujący założyć gospodarstwo agroturystyczne mogą ubiegać się od dofinansowanie na ten cel. Maksymalna kwota wsparcia wynosi 100 tys. złotych. Może być ono udzielone osobie pełnoletniej, która nie jest jeszcze w wieku emerytalnym oraz nie ma prawa do renty strukturalnej, ani o taką nie wystąpiła oraz jest ubezpieczona co najmniej 12 miesięcy w KRUS. Program jest adresowany wyłącznie do mieszkańców wsi i małych miasteczek, a złożony wniosek winien mieć ekonomiczne uzasadnienie oraz wpływać na zaspokojenie potrzeb ludności wiejskiej bądź turystów odwiedzających dany region. Zakres pomocy obejmuje m.in. możliwość uzyskania wsparcia finansowego na przebudowę lub remont budynków mieszkalnych, a także niemieszkalnych, które w przyszłości będą mogły być przeznaczone do wynajmu, zakup wyposażenia i sprzętu dla gości, a także dofinansowanie zakupu samochodu, który jest niezbędny rolnikowi do prowadzenia nowej działalności, pod warunkiem, że będzie on przeznaczony do przewozu nie mniej iż 8 osób z kierowcą. Osoby prowadzące działalność usługowo-produkcyjną, związaną z przetwórstwem produktów rolnych lub jadalnych surowców leśnych oraz informatyką i rachunkowością również mogą ubiegać się o unijne środki. Są one przyznawane na zasadzie refundacji, co oznacza, że najpierw trzeba ponieść koszty własne, a dopiero później ubiegać się o zwrot wykorzystanych nakładów. Poziom pomocy wynosi maksymalnie 50% kosztów kwalifikowanych i nie może przekroczyć wspomnianej wcześniej kwoty 100 tys. złotych. Dokumenty należy składać w oddziale regionalnym Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
Kredytów i pożyczek na rozwój turystyki wiejskiej i agroturystyki udzielają też instytucje pozarządowe, m.in.:

• Fundacja na rzecz Rozwoju Polskiego Rolnictwa,
• Fundacja Wspomagania Wsi,
• Fundusz Europejski Rozwoju Wsi,
• Ośrodek Promowania i Wspierania Przedsiębiorczości Rolnej,
• Inicjatywa Mikro.

Dodaj do: