Produkcja rolna - Produkcja roślinna

Dyrektywa Rady 91/676/EWG z 12 grudnia 1991 roku dotycząca ochrony wód przed zanieczyszczeniami powodowanymi przez azotany pochodzenia rolniczego (zwana potocznie „Dyrektywą Azotanową”), przyjęta została przez Komisję Europejską – jako niezbędne działanie na poziomie wspólnotowym – ze względu na to, że:

• głównym źródłem zanieczyszczenia, wpływającym na jakość wód wspólnotowych, jest działalność rolnicza;
• zanieczyszczenie wody azotanami w jednym państwie członkowskim może oddziaływać na wody w innych państwach członkowskich.

Za obszary szczególnie narażone (OSN) na zanieczyszczenia związkami azotu ze źródeł rolniczych uznaje się obszary, na których występują wody zanieczyszczone oraz wody zagrożone zanieczyszczeniem. Zgodnie z wymogami Dyrektywy Azotanowej, za wody zanieczyszczone uznaje się:

• śródlądowe wody powierzchniowe, a w szczególności wody, które pobiera się lub zamierza się pobierać na potrzeby zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia i wody podziemne, w których zawartość azotanów wynosi powyżej 50 mg NO3/dm3;

• śródlądowe wody powierzchniowe, wody w estuariach oraz morskie wody wewnętrzne i morza terytorialnego, wykazujące eutrofizację, którą skutecznie można zwalczać przez zmniejszenie dawek dostarczanego azotu.

Za wody zagrożone zanieczyszczeniem uznaje się:

• śródlądowe wody powierzchniowe, a w szczególności wody, które pobiera się lub zamierza się pobierać na potrzeby zaopatrzenia ludności w wodę przeznaczoną do spożycia i wody podziemne, w których zawartość azotanów wynosi od 40 do 50 mg NO3/dm3 i wykazuje tendencję wzrostową;
• śródlądowe wody powierzchniowe, wody w estuariach oraz morskie wody wewnętrzne i morza terytorialnego, wykazujące tendencję do eutrofizacji, którą skutecznie można zwalczać przez zmniejszenie dawek dostarczanego azotu.

Wyznaczenie obszarów szczególnie narażonych na zanieczyszczenia azotanami pochodzenia rolniczego (czyli Dyrektywa Azotanowa w praktyce) wpływa na wymogi dotyczące stosowania nawozów azotowych, i to wobec wszystkich gospodarstw rolnych, zwłaszcza w kontekście przeprowadzanych przez ARiMR kontroli wzajemnej zgodności (CC). Na przykład, norma zakazująca przekraczania rocznej dawki 170 kg/ha azotu z nawozów naturalnych dotyczy każdego gospodarstwa. W Polsce nadal obowiązuje realizacja zadań wynikających z Dyrektywy Azotanowej. W pierwszym etapie jej wdrażania w 2004 roku wyznaczono w całym kraju 21 obszarów szczególnie narażonych na azotany pochodzenia rolniczego. Granice OSN zostały określone w rozporządzeniach dyrektorów regionalnych zarządów gospodarki wodnej i opublikowane w dziennikach urzędowych wojewodów. Na okres od maja 2008 do kwietnia 2012 roku wyznaczono 19 OSN, w tym 4 obszary w województwie kujawsko-pomorskim, obejmujące zlewnie rzek: Kotomierzycy, Żackiej Strugi, Tążyny i Zgłowiączki. Dla rolników najważniejsza jest znajomość działań, dotyczących zwłaszcza przywrócenia wymaganych prawem standardów jakości wód powierzchniowych i podziemnych. Celem programów jest przede wszystkim zapobieganie popełnianiu błędów przy prowadzeniu działalności rolniczej. Zawierają one obowiązkowe zalecenia dla gospodarstw rolnych, kontrolowane także przez ARiMR w ramach cross-compliance (CC). Zalecenia odnośnie gospodarowania na OSN dotyczą przede wszystkim:

• okresów, w których nie wolno stosować nawozów;
• nawożenia na glebach położonych na stromych zboczach;
• nawożenia na glebach rozmiękłych, zalanych wodą, zamarzniętych lub pokrytych śniegiem;
• nawożenia w pobliżu cieków i zbiorników wód powierzchniowych;
• magazynowania nawozów naturalnych;
• dawek i sposobów nawożenia;
• gospodarowania gruntami i organizacji produkcji na użytkach rolnych;
• bilansów azotu, planów nawożenia i kart dokumentacyjnych.

W programach przewidziano szkolenia dla rolników w zakresie dobrej praktyki rolniczej w kontekście ochrony wód, a także opracowanie specjalnych materiałów informacyjnych i edukacyjnych. I to właśnie jest podstawowym źródłem informacji dla rolników o tym, jak postępować z nawozami, aby nie łamać przepisów i nie narażać się na kary w postaci potrąceń płatności obszarowych, rolnośrodowiskowych oraz z tytułu obszarów o niekorzystnych warunkach gospodarowania. W trakcie realizacji programu stan zanieczyszczenia niektórych wód ulega zmianie i wówczas granice OSN są odpowiednio korygowane. Właśnie teraz jesteśmy u progu nowej weryfikacji, a to oznacza, że praktycznie każdy obszar zbierający wody wskazujące nadmierne zanieczyszczenie azotem bądź wykazujące eutrofizację (nie zasilane być wyznaczony jako OSN i to już od przyszłego roku. Szczególnie ważne jest uczestniczenie rolników w szkoleniach organizowanych przez urzędy gmin oraz przez Kujawsko-Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Minikowie i jego Oddziały w Przysieku i Zarzeczewie – tym bardziej, że udział w takim szkoleniu przynajmniej raz na 4 lata jest obowiązkowy. Oczywiście, obowiązek ten dotyczy tylko szkoleń w zakresie kodeksu dobrej praktyki rolniczej, ochrony wód przed zanieczyszczeniami pochodzenia rolniczego oraz realizacji programów działań na OSN. Na takich szkoleniach rolnicy otrzymują zaświadczenia o uczestnictwie, które trzeba okazać podczas przeprowadzanych w gospodarstwach kontroli (ARiMR, WIOŚ itp.)

Dodaj do: